Пісіру ( сварка ) туралы үғым және оның мәні

Күрделі ңүрылымдар әдетте, жекелеген элементтерді (бөлшектерді, агрегаттарды, түйіндерді) өзара біріктіру нәтижесінде алынады. Мүндай біріктірулер ажырайтын және ажырамайтын қосылыстардың көмегімен орында- лады. і

МЕМСТ 26.01-74-ке сәйкес пісіру пісірілетін бөлшектердің бір аумағын немесе жалпы ңыздыру, не болмаса пластикалық деформациялау мен біріккен әрекет жағдайында олардың (пісірілетін бөлшектердің) арасында атомаралық байланыстарды орнату жэне ажырамайтын қосылыстарды алу процесі ретінде анықталады.

Пісірудін. көмегімен алынған ажырамайтын ңосылыс- тарды пісіру қосылыстары деп атайды. Пісіру арқылы көбінеее металдардан жасалған оолшектерді жалғаііды.

Алайда, пісірілген қосылыстарды металл немесе олардыц үйлестірулерінен жасалған бөлшектер үшін де қолданады.

Пісірілген қосылыстарды алу үшін қандай да бір арнаулы жалғастырушы элементтерді (тойтармаларды, тапсырмаларды және т.б.) қолдану талап етілмейді. Оларда ажырамайтын қосылыстардың түзілуі жүйенің ішкі күштері әсерінің пайда болу есебінен ңамтамасыз етіледі. Бүл жағдайда жалғастырылатын бөлшектердің металдарының атомдары арасында байланыстар түзіледі. Пісірілген қосылыстар үшін иондар мен ортақтастырылған электродтардың өзара әрекеті себепші болған, металдық байланыстардың пайда болу сипаты тән.

Пісірілген қосылыстарды алу үшін жалғастырылатын бөлшектердің бетінің ңарапайым түрде жанасуы мүлдем жеткіліксіз. Атомаралың байланыстар орнатылатын атомдар арасындағы бүрыннан бар белгілі бір энергетикалық тосқауылды жеңу үшін, қажетті ңосымша энергияны алған жағдайда атомдар кернеу және кері тебу күштері әсерінен тепе-теңдік күйге жетеді. Бүл энергияны активтендіру энергиясы деп аталады. Пісіру кезінде оны сыртқа ңыздыру жолымен (термикалық активтеу) немесе пластикалық деформациялау (механи- кальщ активтеу) жолымен енгізеді.

Пісірілетін бөлшектердің жанасуы және активтеу энергиясының күш түсіруі ажырамайтын пісірілген қо-сылыстарды түзу үшін ңажетті шарттар.

Қосылыстарды жасау кезінде активтеу түрлеріне бай- ланысты пісіру екі түрге бөлінеді: балңымамен және қысыммен пісіру.

Балқымамен пісіру жағдайында бөлшектерді жалғасатын жиектері бойынша қыздыру көзінің әсерімен бал- ңытады. Жиектердің балңытылған беті балңыған металмен жабылады, ол бір көлемге қүйылып жинала келе пісіру науасын (ваннасын) түзеді.Пісіру науасын сал- қындатңан кезде сүйық металл ңатады да, пісіру жігін түзеді. Жік пісірілетін жиектер металының балңуы се- бебінен немесе балқытылған қоспаның пісіру науасына қосымша енгізілуі. есебінен түзілуі мүмкін.

Қысыммен пісіру мәні пісірілетін бөлшектердің жиектері бойынша материалды үздіксіз немесе үздікті оірлескен практикалық деформациялаудан түрады. Процесті жылдамдату үшін қыздырумен қоса қысым- мен пісіру қолданылады. Қыздыру ңысыммен пісірудің кейбір әдістерінде пісірілетін беттердің металдарын бал- қытуға дейін жүргізілуі мүмкін.