Пісірудің даму тарихы

Электр доғасының жылуын пісіру мақсаты үшін пайдалануды орыс ғалымдары В.В.Петров, Н.Н.Бенардос жөне Н.Г.Славянов ойлап тапқан.

1802 жылы дүние жүзінде түңғыш рет Санкт-Петер- бург медициналың-хирургиялың академиясының про- фессоры Василий Владимирович Петров электр доғасы жаңалығын ашты. 1803 жылы бүл қүбылысты өзінің “Известие о гальвани-вольтовских опытах” кітабында сипаттап, электр жарықтандыру және металдарды бал- ңыту үшін доғаларды іс жүзінде ңолдану мүмкіндігін көрсетіп берді.

Орыс өнертапқышы Николай Николаевич Бенардос 1882 жылы алғаш рет шоғырландырғыш батареясынан шьщңан электр энергиясынан ңоректенетін көмірлік доғаны пайдалана отырып, металдарды біртүтас етіп жалғастыру үшін электр доғасын ңолданды. Ол 1885 жы­лы “Электр тоғының тікелей әсерімен металдарды жал- ғастыру және ажырату әдісі” деген атаумен патент алды.

Н.Н.Бенардос қазіргі өнеркәсіпте қолданылатын пісі- рудің біркатар басқа түрлерінің авторы болып табыла- ды. Бірнеше жылдардан кейін, 1988 жылы орыстың инженер-металлургі және өнертапқышы Н.Г.Славяиоі;

металлы к ллектродш'н пісірудін түрін талдап-жасап, “Металдарды электрлік күюға арналған аппараттар және оныд әдісі” жэне “Металл құймаларды электрлік тығыз- дау әдісі” деп аталатын екі патент алды. Н.Н.Бенардос пен Н.Г. Славяновтың жаңалықтарының іс жүзіндегі қүндылығы айңын болғанымен, Қазан төңкерісіне дейін металдарды жалғаудың бүл ілгерілемелі әдісі Ресейдің техникалық мешеулігі себебінен кең қолданыс таппа- ды. Тек кеңес дәуірінде ғана бүл процесс кең өріс алды. Пісіру процестеріне теорияльщ талдау жасауда копте- ген ғалымдар: В.П.Вологдин, В.П.Никитин, Е.О.Патон,

К.К.Хренов, Г.А.Николаев, Н.О.Океролан, Н.Н.Сычка- лин, К.В.Любавский, Б.Е.Патон, И.К.Паходня, Б.И.Ме­довар жэне т.б. көрнекті рөл атқарды.

Сондай-ақ, Е.О.Патон атындагы электрмен пісіру институты, ВНИИЭСО, ЦНИИТМАШ, МАТИ, ЛПИ, Г.А.Байков атындагы Ресей металлургия институты, Бауман атындагы МЖТУ, ВНШ-автогенмаш, оргэнер- гострой, кеме жасау жэне авиация өнеркәсібі институт- тары жүргізген іргелі еңбектерді, зерттеулерді атап өт- пеуге болмайды.